Ymdrechion i warchod y wiwer goch yn dwyn ffrwyth

09/03/2018

Categori: Addysg, Amgylchedd, Hamdden, Newyddion

Mae safleoedd dan ofal Cyfoeth Naturiol Cymru wedi gweld cynnydd sylweddol ym mhoblogaeth gwiwerod coch yn un o’u cadarnleoedd yng Ngogledd Cymru yn yr ugain mlynedd diwethaf.

Roedd hyd at 400 o wiwerod coch yng nghoedwig Clocaenog ger Rhuthun yn 1998. Erbyn hyn tybir fod y ffigwr yn is na 50, ond yn ddiweddar mae saith gwiwer wedi cael eu rhyddhau i’r ardal fel rhan o fenter newydd i achub y boblogaeth.

 

Dywedodd Rhys Jenkins, Rheolwr Cadwraeth a Threftadaeth Cyfoeth Naturiol Cymru: “Mae gwiwerod coch yn rhan bwysig iawn o’n hamgylchedd, ein treftadaeth, a’n diwylliant ni yng Nghymru, ac mae dyletswydd arnom i’w gwarchod er budd cenedlaethau’r dyfodol.

 

“Ceir amrywiaeth o rywogaethau o goed yng nghoedwig Clocaenog, ac mae hynny o fantais i’r gwiwerod coch sy’n byw yma ac yn bwydo ar eu hadau.

 

“Mae Cyfoeth Naturiol Cymru wedi bod yn ddiwyd iawn wrth geisio rheoli’r goedwig er budd y gwiwerod, ond mae monitro dros y ddegawd ddiwethaf yn awgrymu bod y niferoedd yn parhau i ddisgyn.

 

“Gallai hyn fod o ganlyniad i gystadleuaeth am fwyd gyda wiwerod llwyd, ond gallai hefyd fod o ganlyniad i’r afiechydon a gludir gan wiwerod llwyd.”

 

Bu’r awdurdod yn gweithio ar y cyd ag Ymddiriedolaeth Gwiwerod Coch Cymru (RSTW) a SW Mynydd Cymru - Sw Cenedlaethol Cymru ym Mae Colwyn,  a gyflwynodd rhai o’r gwiwerod ar ôl iddynt gael eu magu mewn caethiwed a chydlynu rhaglen bridio ar draws sŵau a bridwyr preifat eraill.

 

Roedd gweddill y gwiwerod yn rhoddion gan y Wildwood Trust yng Nghaint, Walton Park Gardens, Sw Dudley, a Pensthorpe Natural Park yn Norfolk.

 

Fe fu gwirfoddolwyr lleol yn helpu adeiladu dwy gorlan yn y goedwig sy’n lloches i wiwerod wrth iddynt ymgartrefu.  Mae’r gwaith yn cyfrannu at brosiect Red Squirrels United (RSU) sy’n gydweithredol ar draws y DU.

 

Bu’r prosiect Red Squirrels United (RSU) yn gymorth wrth adeiladu’r ddwy gorlan arbennig yn y goedwig a fu’n lloches i’r gwiwerod wrth iddynt ymgartrefu.

 

Ar ôl 4 wythnos, agorwyd y corlannau gan ryddhau’r gwiwerod i’r goedwig.

 

Gosododd CNC flychau nythu a mannau bwydo yn y goedwig er mwyn ei gwneud hi’n haws iddynt gynefino.

 

Cryfhau’r boblogaeth

 

Ychwanegodd Rhys Jenkins: “Rydym yn gobeithio y bydd y gwiwerod newydd yn rhoi hwb i’r boblogaeth atgenhedlu, ac yn cryfhau’r boblogaeth.

 

“Bydd gwirfoddolwyr RSU yn eu monitro dros y misoedd a’r blynyddoedd nesaf er mwyn mesur eu cynnydd, ac os bydd llwyddiant, gyda lwc byddwn yn rhyddhau rhagor o wiwerod i’r ardal.”

 

Disgrifiodd Julian Mason, un o wirfoddolwyr y prosiect Red Squirrels United yng Nghlocaenog, eu gwaith yn yr ardal: “Mae wedi bod yn fraint cael bod yn rhan o’r prosiect atgyfnerthu. Trwy gydol y gwaith adeiladu corlannau, a chyflwyno’r gwiwerod, ac yna’u rhyddhau i’r goedwig, gan wybod ein bod ni’n rhoi cyfle i’r gwiwerod coch sefydlu poblogaeth gynaliadwy yn y goedwig, ddylai fod yn gartref iddynt.

 

“Mae yma griw gwych o wirfoddolwyr, a chefnogaeth arbennig gan sawl arbenigwr mewn cadwraeth. Buom  fel tîm yn gweithio’n ddiwyd, a hynny oherwydd ein bod am weld cadwraeth gwiwerod coch yn ffynnu yn y goedwig.” 

 

Mae Clocaenog yn un o dri safle sydd â blaenoriaeth wrth warchod gwiwerod coch, ynghyd ag Ynys Môn a chanolbarth Cymru.

 

Maent yn bwriadu rhyddhau rhagor o wiwerod coch ar y safle nes ymlaen yn y flwyddyn.