Profi rhaglen wrth-fwlio effeithiol i Gymru

02/02/2016

Categori: Addysg, Hamdden, Iechyd, Newyddion

Mae Prifysgol Bangor yn cyflwyno rhaglen gwrth-fwlio mewn ysgolion i’w helpu i ymdrin ag achosion o fwlio ac i leihau nifer yr achosion. Prifysgol Bangor yw’r unig ganolfan yn y Deyrnas Unedig sydd â thrwydded i wneud hyn.

Cafodd y rhaglen wrth-fwlio, KiVa, ei datblygu a’i gwerthuso yn y Ffindir a chafodd gefnogaeth ariannol helaeth gan y llywodraeth yno. Profwyd bod y rhaglen yn lleihau nifer yr achosion o fwlio mewn ysgolion yno - ac mae’r arwyddion cynnar yn awgrymu ei bod yr un mor effeithiol mewn ysgolion yng Nghymru hefyd.

 

Yn ôl y gyfraith mae’n ofynnol bod gan ysgolion bolisi ar ymdrin â bwlio, ond mater i’r ysgol yw penderfynu sut mae gwneud hynny. Mae cynnwys ac ansawdd polisïau a gweithdrefnau gwrth-fwlio yn amrywio o ysgol i ysgol ac mae ystod eang o raglenni ar gyfer lleihau bwlio ar waith mewn ysgolion ar draws y Deyrnas Unedig, ond ychydig iawn o dystiolaeth sydd am eu heffeithiolrwydd.

 

Mae’r Athro Judy Hutchings,  o Ganolfan Ymyriad Cynnar ar sail Tystiolaeth yn Ysgol Seicoleg  y Brifysgol eisoes wedi bod yn llwyddiannus wrth gyflwyno rhaglenni’n ymwneud ag ymddygiad plant ac mae’r rhaglenni hynny wedi cael eu mabwysiadu’n helaeth gan ysgolion a meithrinfeydd yng Nghymru. Nawr, mae’r seicolegydd plant wedi troi ei sylw at broblem bwlio.  Mae cynllun peilot o KiVa yng Nghymru wedi dangos canlyniadau cynnar rhagorol. Mae’r Athro Hutchings bellach yn arwain menter hyfforddi ar gyfer ysgolion ledled y Deyrnas Unedig.

 

Hyd yma mae 70 o ysgolion yng ngogledd a de Cymru, a thros y ffin yn Lloegr, wedi mabwysiadu’r rhaglen ac maent wrthi’n mesur ei heffeithiolrwydd. Mae’r Ganolfan bellach  wedi ei thrwyddedu i hyfforddi hyfforddwyr i gyflwyno’r rhaglen mewn rhagor o ysgolion ar draws y Deyrnas Unedig.

 

Fel yr esboniodd Athro Judy Hutchings, “Roedd y sefyllfa yn y Ffindir yn debyg i’r sefyllfa yma, lle mae’r cyfrifoldeb ar ysgolion unigol i gynllunio eu cynlluniau gweithredu eu hunain i ymdrin â bwlio. Fodd bynnag, dangosodd eu hymchwil, dros gyfnod o ddeng mlynedd, nad oedd y dull gweithredu hwnnw wedi llwyddo i newid lefelau’r bwlio a gâi eu hadrodd gan blant.”

 

‘Mae’r rhaglen yn seiliedig ar ymchwil sydd yn dangos sut y gall pobl sydd wrth law neu blant eraill, yn yr ystafell ddosbarth neu ar fuarth yr ysgol, gael effaith ar ymddygiad bwlio. Trwy gyfrwng hyfforddiant, adnoddau, gwersi dosbarth, gweithgareddau ar-lein a chefnogaeth a chyngor i rieni, mae’r rhaglen yn herio beth sy’n ymddygiad derbyniol yn ogystal â datblygu sgiliau, ymddygiad ac agweddau.”

 

Ymateb yn dda

 

Dywedodd Huw Edward Jones, Dirprwy Bennaeth Ysgol Llanllechid, “Rydym wedi sylwi fod ein disgyblion yn ymateb yn dda i’r gwersi ar fod yn aelod o dîm, parchu eraill, dysgu am emosiynau, dysgu sut mae grŵp yn rhyngweithio a dysgu am y pwysau sydd ar rywun wrth fod yn rhan o grŵp. Fel rhan o’r rhaglen gyfan, mae’r gwersi wedi rhoi dull gweithredu cadarnhaol i ni ymdrin â bwlio y gall yr ysgol gyfan ei groesawu.”

 

 

Meddai Dave Edwards, Pennaeth Ysgol Penmorfa, Prestatyn, “Rydyn ni’n weithredol wrth reoli bwlio yn yr ysgol. Ar ôl dwy flynedd, mae rhaglen KiVa  wedi cael effaith positif ar fwlio yn yr ysgol. Mae gennym bellach weithdrefnau clir i sefydlu beth sy’n cyfrif fel ymddygiad bwlio a beth sydd ddim ac mae gennym ddull gweithredu cyson i adrodd am ddigwyddiadau a’u cofnodi.  Mae gan ein disgyblion well dealltwriaeth o fwlio ac maent yn medru ymateb yn well. Maent yn dysgu sgiliau’n ymwneud ag empathi, datrys gwrthdaro a chyfrifoldeb cymdeithasol.”

 

Os oes gennych chi ddatganiad neu newyddion am eich sefydliad neu fusnes yna danfonwch y manylion atom ni ac fe wnawn ni rhoi'r gair ar led. E-bostiwch datganiad@lleol.cymru