Mudiad yn rhybuddio yn erbyn gwanhau hawliau iaith

09/08/2017

Categori: Gwleidyddiaeth, Iaith, Newyddion

Mae Cymdeithas yr Iaith Gymraeg wedi rhybuddio y bydd yn ymgyrchu yn erbyn deddf iaith newydd os oes ymgais i wanhau'r pwerau i amddiffyn hawliau pobl i ddefnyddio'r Gymraeg, cyn i Lywodraeth Cymru gyhoeddi cynlluniau i newid y gyfraith heddiw.

Fis Gorffennaf y llynedd, cyhoeddodd Cymdeithas yr Iaith Gymraeg bolisïau i gryfhau Mesur y Gymraeg 2011, gan gynnig cryfhau Safonau'r Gymraeg drwy sefydlu hawliau cyffredinol a'u hymestyn i weddill y sector breifat. Roedd y papur hefyd yn cynnig cryfhau pwerau ac annibyniaeth Comisiynydd y Gymraeg ynghyd â sefydlu corff ar wahân i hyrwyddo'r iaith. 

 

Dywedodd Manon Elin, Cadeirydd Grŵp Hawl Cymdeithas yr Iaith:   "Mae angen cryfhau'r gyfraith er lles y Gymraeg a'i siaradwyr, nid ei gwanhau er lles sefydliadau. Bil i'r bobl nid Bil i'r biwrocratiaid sydd ei angen. Dyna pam fod angen Comisiynydd y Gymraeg annibynnol gyda phwerau cryfach i sicrhau cydymffurfiaeth. Allwn ni ddim caniatáu gwanhau ein hawliau i'r Gymraeg, na'r pwerau sydd ar gael i sicrhau bod cyrff yn cydymffurfio â'r Safonau. Yn wir, byddem yn ymgyrchu yn erbyn deddf newydd petai'n ceisio lleihau'r pwerau tila sydd yno'n barod.   

 

"Yn sicr, mae ymddygiad gweision sifil y Llywodraeth wrth baratoi'r papur gwyn wedi bod yn destun pryder. Dylai profiad y rhai sy'n dymuno defnyddio'r Gymraeg fod wrth wraidd popeth mae’r Llywodraeth yn ei wneud, ond mae'n debyg mai dim ond barn sefydliadau sydd wedi cael eu hystyried hyd yn hyn. Rydyn ni fel mudiad am sicrhau bod y Llywodraeth yn canolbwyntio ar ffyniant y Gymraeg ac ar gynyddu'r defnydd ohoni, nid gwneud bywyd yn haws i'r gwasanaeth sifil yn unig. Dyna pam mae angen hawliau cyffredinol ar wyneb y Ddeddf, ynghyd â'i ehangu i gynnwys gweddill y sector breifat."

 

Hawliau cyffredinol

 

Cynhelir trafodaeth heddiw am 2:30yp, Dydd Mercher 9fed Awst rhwng Comisiynydd y Gymraeg, Gweinidog y Gymraeg Alun Davies AC a'r Bargyfreithiwr Gwion Lewis. Bydd Gwion Lewis yn sôn am ei gynigion ar gyfer sefydlu hawliau cyffredinol i ddefnyddio'r Gymraeg ar wyneb y ddeddfwriaeth er mwyn cryfhau'r Safonau.   

 

Yn ôl arolwg barn YouGov a gyhoeddwyd fis diwethaf, mae'r rhan fwyaf o bobl Cymru eisiau ymestyn y ddeddfwriaeth iaith i sicrhau gwasanaethau Cymraeg gan fanciau ac archfarchnadoedd.   

 

Os oes gennych chi ddatganiad neu newyddion am eich sefydliad neu fusnes yna danfonwch y manylion atom ni ac fe wnawn ni rhoi'r gair ar led. E-bostiwch datganiad@lleol.cymru