Iolo’n ein helpu i werthfawrogi byd natur yr Hydref mewn cyfres natur newydd

19/10/2020

Categori: Addysg, Amgylchedd, Celfyddydau, Iaith, Newyddion

Mewn cyfres newydd, Hydref Gwyllt Iolo, sy’n dechrau nos fory, bydd y naturiaethwr Iolo Williams yn ein helpu i ddarganfod fod tymor mwyaf lliwgar y flwyddyn hefyd yn gyfnod prysur i fyd natur.

O liwiau tanllyd y coed i darth arallfydol y wawr, y cynhaeaf ffrwythlon a’r barrug cyntaf, mae’n wir i ddweud fod yr hydref yn dymor llawn hud. Ond mae’n hawdd meddwl fod bywyd gwyllt yn mynd i gysgu wedi i’r haf ddod i ben.

 

Cawn ein tywys i wahanol gynefinoedd yn rhai o’i hoff lefydd yng Nghymru i weld yramrywiaeth o anifeiliaid sydd i’w canfod.Bydd pob rhaglen yn canolbwyntio ar gynefin arbennig; yr ucheldir, coedlannau, afonydd,gwlypdiroedd yn ogystal a’r lleoliadau annisgwyl fel parciau dinesig a’r gerddi cefn.

 

Yn y rhaglen gyntaf, yr arfordir fydd yn cael sylw Iolo, wrth iddo ymweld ag Ynys Lawd gerCaergybi, Bae Cemlyn; traeth Lafan ger Bangor; Y Gogarth, ger Llandudno; Afon Nyfer gerTrefdraeth, a’r Afon Llwchwr ger Llanelli a llawer mwy.“Mae’r hydref yn dymor tlws ofnadwy, ond mae pobl yn anghofio bod cymaint o fywyd gwyllt o’n cwmpas hefyd” meddai Iolo, sy’n byw yn Llandyssil rhwng y Drenewydd a’r Trallwng ym Maldwyn.“’Dan ni’n licio’r gwanwyn a’r haf; da’n ni’n gwybod bod yr adar yn canu ac ati, ac er bod yradar wedi tawelu, tydi hynny ddim yn golygu nad oes ‘na rai o gwmpas. Base pobl yn synnu dwi’n meddwl faint o fyd natur sydd ar eu prysuraf fis Hydref – ceirw’n bridio, morloi yn rhoigenedigaeth i’r ifanc ac yn y blaen”.

 

Uchafbwyntiau

 

Un o’i uchafbwyntiau tra’n ffilmio’r gyfres oedd ymweliad â Pharc Margam:“Un peth dwi ddim yn ei weld yn aml ydi ceirw’n cwffio go iawn, achos does ganddon ni ddim gymaint o geirw yng Nghymru ag sydd ganddyn nhw yn yr Alban neu rannau o Loegr”

Meddai Iolo. “Ac mae bod allan, clywed y sŵn rhuo a’r cyrn yn gwrthdaro yn wefreiddiol. Dyna welsonni ym Mharc Margam, Port Talbot, sy’n profi does dim raid i chi fynd i wylltiroedd Cymru i weld rhywbeth arbennig; mae ein gerddi a’r parciau yr un mor bwysig.”Ac yn y cyfnod hwn o ansicrwydd, lle mae gwerthfawrogi’r hyn sydd gan ein milltir sgwâr i’w gynnig yn fwy pwysig nag erioed, does dim amser gwell ar gyfer cyfres fel hon, yn ôl Iolo:“Mae byd natur wedi bod mor bwysig i bobl yn ystod y saith mis diwethaf ‘ma, gyda’r cyfnod cloac ymbellhau”

 

meddai.“Mae o wedi helpu rhai sy’n byw ar ben eu hunain, pobl oedd wedi cael eu syrffedu ar gael eu cloi i mewn, ac yn enwedig pobl efo salwch meddyliol. Mae gymaint mwy o bobl wedi sylwi ar ieir bach yr haf yn yr ardd, a’r adar yn canu, draenogod yn dod i’w gerddi yn y nos, ac mae hynny’n un peth positif i ddod allan o gyfnod mor anodd. Roedd yn bwysig iawn ein bod ni yn y gyfres yma’n mynd i ystod eang iawn o leoliadau ar hyd a lled Cymru, fel bod pobl yn meddwl‘alla i bicio allan i weld hwnna rŵan.