Diogelu dyfodol Afon Eden yn Eryri

19/06/2018

Categori: Addysg, Amgylchedd, Hamdden, Newyddion

Mae Awdurdod Parc Cenedlaethol Eryri wedi sicrhau gwell dyfodol i’r Afon Eden, diolch i grant hael gan Lywodraeth Cymru a brwdfrydedd tirfeddianwyr lleol.

Rhed yr Afon Eden o Lyn Trawsfynydd i lawr i Ganllwyd gan redeg yn gyfochrog â’r A470 drwy dir corsiog a choediog. Er ei fod yn ymddangos yn ardal anial, mae cyfran fawr ohoni wedi ei dynodi yn ardal gadwraeth arbennig oherwydd ei phwysigrwydd ecolegol.

 

Un o nodweddion pwysicaf yr ardal yw presenoldeb y misglod perlau dŵr croyw (y Margaritadera margaritifera), sy’n hynod o bwysig yn yr afon oherwydd eu nodweddion hidlo  sydd yn ei dro yn gwella ansawdd dŵr yr afon. Ond mae nifer y misglod arbennig hyn wedi dirywio dros y blynyddoedd diwethaf sy’n arwydd fod rheolaeth o ddalgylch yr afon yn anghynaladwy. Mae’r ardal hefyd yn nodedig am Lyriad-y-dŵr arnofiol (Luronium natans) sy’n blanhigyn dŵr prin, yn ogystal ag eogiaid, dyfrgwn a chynefinoedd cyfoethog y gyforgors 

 

Yn ogystal â diogelu’r nodweddion prin hyn, mae manteision eraill i Gynllun Afon Eden:

 

  • Bydd hen derfynau traddodiadol megis waliau a gwrychoedd ar y ffermydd sy’n rhan o’r cynllun yn cael eu gwella, gan ddarparu buddiannau amaethyddol i’r ffermwyr yn ogystal â gwella’r amgylchedd naturiol o fewn y dalgylch;
  • Bydd cyfleoedd yn codi hefyd am waith cymunedol amrywiol gan gynnwys cyfleoedd hyfforddi  i’r ffermwyr lleol megis prosesu coed tân, a hyfforddi pobl ifanc yr ardal, a thros gyfnod y cynllun, bydd cyfle hefyd i hyd at dri myfyriwr gael lleoliad gwaith gyda thâl gyda Gwasanaeth Cadwraeth, Coedwigaeth ac Amaeth yr Awdurdod;
  • Drwy’r cynllun hefyd bydd mynedfeydd yn cael eu gwella, sy’n cynnwys codi pontydd bychain mewn ambell i le ac un bont briffordd newydd, gwella llwybrau cerdded a gwneir ymchwil pellach i’r posibilrwydd o gael llwybr beics o Goed y Brenin i Drawsfynydd

 

Yn ogystal â hyn wrth gwrs, bydd amryw o goedlannau conwydd bychain yn cael eu hadfer a’u dychwelyd i goedlannau cynhenid,  gan sicrhau dyfodol mwy cynaliadwy i’r Afon Eden, sef prif bwrpas y cynllun.

 

Cryfhau ecosystem bwysig

 

Wrth ddiolch i Lywodraeth Cymru am eu cyfraniad, dywedodd Rheolwr y Cynllun, Gethin Davies,“Rydym yn hynod o ddiolchgar i Lywodraeth Cymru, drwy ei Gynllun Rheoli Cynaliadwy am ei haelioni yn cyfrannu dros £830 mil at gynllun fydd yn helpu i sicrhau dyfodol llewyrchus i ddalgylch yr Afon Eden. Drwy gydweithio â chymuned leol ardal Trawsfynydd, gallwn gryfhau ecosystem bwysig,  gan wella amodau amaethyddol yr ardal ynghyd â darparu cyfleoedd addysgol o bob math i drigolion lleol. Mae sicrhau afonydd glanach yn fuddiol i bawb, ac mae’r Awdurdod yn hynod o falch o fod yn arwain cynllun mor bwysig.”