Hanes awduron Llyfr Mawr y Plant yn awr arlein

03/07/2020

Categori: Addysg, Ar-lein, Llenyddiaeth, Newyddion

Mae un o glasuron llenyddiaeth plant Cymru yn parhau i ysbrydoli pobl ifanc a’r genhedlaeth hŷn wrth i hanes ‘Llyfr Mawr y Plant’ fod yn destun cyhoeddiad newydd sydd ar gael fel e-lyfr.

Traddodwyd darlith Goffa Dafydd Orwig yn Llyfrgell Gymunedol Dyffryn Ogwen y llynedd, mewn cydweithrediad gyda Llyfrgelloedd Gwynedd a Phartneriaeth Ogwen.

 

Testun y ddarlith oedd ‘JO, JJ, J. Glyn, Jennie a Bob – cyfeillach ddiwylliannol ym Methesda 1924-40’ a chafodd ei thraddodi gan Dr John Ll. W. Williams. Mae’n mynd ati i drafod sut y cafodd cymeriadau fel Wil Cwac Cwac a Siôn Blewyn Coch eu datblygu.

 

Meddai Nia Gruffydd, Rheolwr Llyfrgelloedd Cyngor Gwynedd: “Yn garedig iawn, cytunodd Dr Williams i fynd ati i ysgrifennu’r ddarlith ar gyfer ei chyhoeddi, ac rydym yn hynod ddyledus iddo am ei waith yn paratoi’r testun, ac am rannu nifer o luniau teuluol gyda ni i’w cynnwys, sy’n ychwanegu at hyfrydwch y ddarlith arbennig hon.  Mae John Ll. W. Williams, wrth gwrs, yn fab i J.O. Williams, ac fe fu’n barod iawn i rannu llawer o luniau teuluol i’w cynnwys yn nhestun y ddarlith.

 

Cyfraniad aruthrol


 
“Mae cyfraniad y cymeriadau yn nheitl y ddarlith yn aruthrol i ddiwylliant  a llenyddiaeth Cymru, ac yn benodol i’w llenyddiaeth plant. Mor hyfryd oedd derbyn testun y ddarlith ysgrifenedig gan Dr Williams, a roddodd eu hanes ar gof a chadw, ac mae Llyfrgelloedd Gwynedd yn falch iawn o allu hwyluso hyn. Ceir yma hanes difyr, hynod ddarllenadwy am y cyfeillgarwch rhwng y pump, y gymuned yn Nyffryn Ogwen yn y cyfnod, a’r dylanwadau a fu ar J.O Williams.
 
“Heb bobl fel J.O Williams a Jennie Thomas, ni fyddai rhai o gymeriadau eiconig plentyndod nifer o blant Cymru yn bodoli, gan mai rhwng cloriau Llyfr Mawr y Plant yr ymddangosodd cymeriadau poblogaidd fel Siôn Blewyn Coch a Wil Cwac Cwac am y tro cyntaf. Yn wir, ceir cipolwg ar yr ysbrydoliaeth y tu ôl i Siôn Blewyn Coch, gyda llun hyfryd o Mic y llwynog, y bu J.O Williams yn ei gadw fel anifail anwes.”
 
Nid clawr gwreiddiol cyfrol gyntaf Llyfr Mawr y Plant ydi clawr y ddarlith, ond fersiwn gyfoes - cyd-ddigwyddiad ffodus oedd i Wasanaeth Llyfrgelloedd Cyngor Gwynedd gynnal cystadleuaeth adeiladu cymeriadau llyfr allan o Lego eleni. Yr enillydd oedd Mared Williams o Rostryfan  gyda’i hail-gread rhagorol o glawr Llyfr Mawr y Plant, ac yn arwydd pellach efallai o hirhoedledd ac apêl Llyfr Mawr y Plant i genhedlaeth newydd o blant Cymru!  Ar ôl gweld ymgais fuddugol Mared, penderfynodd Dr Williams y byddai’n addas iawn fel clawr i’w ddarlith.

Mae manylion pellach ar gael ar www.gwynedd.llyw.cymru/llyfrgell ac mae dolen i’r e-lyfr yma: https://fe.bolindadigital.com/wldcs_bol_fo/b2i/productDetail.html?productId=LLC_911056&filter=all&fromPage=1&b2bSite=4316&browseItemId=425502&ftok=6fe99b9131e6bee98e4639030e44c4e3