Galw am wariant yng nghadarnleoedd y Gymraeg

11/12/2014

Categori: Iaith, Newyddion

Dylan Bryn Roberts

Ar ddechrau mis Rhagfyr cyhoeddodd Prif Weinidog Cymru £1 miliwn ar gyfer prosiectau i ddatblygu canolfannau i hybu’r Gymraeg gyda rhan fwyaf o'r arian yn mynd at ardaloedd y tu allan i gadarnleoedd y Gymraeg.  


Fe groesawyd y cyhoeddiad gan fudiad Dyfodol i'r Iaith ond mae eraill o'r farn fod angen canolbwyntio ar yr ardaloedd lle mae'r Gymraeg ar ei chryfaf.


Un sy'n gweithio yn y maes cynllunio ieithyddol yw Dylan Bryn Roberts o'r Felinheli, ac mae o'r farn nad oes posib achub yr iaith yn Sir Gaerfyrddin heb yn gyntaf ddiogelu'r Gymraeg yn ei chadarnleoedd.


Meddai, "Do, fe glustnodwyd £138,000 ar gyfer trochi hwyrddyfodiaid yn Llangefni Ynys Môn, ond fel arall anwybyddwyd yn llwyr y cymunedau Cymreiciaf.


O gyfeiriad cynllunio ieithyddol, wrth geisio cynnal ac adfywio iaith mae angen diogelu'r mannau cryfaf yn gyntaf  - mae'n haws dal y tir hwnnw nac mewn ardal lle mae dirywiad ieithyddol eisoes ar waith. Heb ymyrraeth bydd y cymunedau hyn fel cymunedau colledig Sir Gâr a Cheredigion mewn byr o amser."


Mae'n gweld nad cyd-ddigwyddiad fod nifer helaeth o'r 39 cymuned Cymreiciaf hefyd yn ardaloedd economaidd difreintiedig.

 

Creu ardaloedd o arwyddocâd ieithyddol


"Onid yw'r cymunedau hyn o siaradwyr Cymraeg yn teilyngu cymorth? Onid oes angen clustnodi'r cymunedau hyn â statws arbennig - yn ardaloedd o arwyddocâd ieithyddol?"


Onid oes angen rhoi hwb economaidd arbennig iddynt? Onid oes angen adnabod a chlustnodi swyddi sector preifat megis archfarchnadoedd, siopau a chaffis lle mae angen sgiliau Cymraeg ac felly atgyfnerthu gweithlu dwyieithog? Onid oes angen sefydlu ymddiriedolaethau tai lleol i ddarparu cartrefi i bobl ifanc a theuluoedd yn eu milltir sgwâr?


Mae'n galw ar gynlluniau bwriadus i feithrin y cymunedau hyn.


"Heb ymyrraeth bydd pob cymuned 70%+ wedi diflannu yn yr 20-30 mlynedd nesaf. Byddai hynny yn ergyd farwol i'r Gymraeg a'i gwneud yn iaith sefydliadau yn hytrach na rhan o wead naturiol tir Cymru."

 

Os oes gennych chi ddatganiad neu newyddion am eich sefydliad neu fusnes yna danfonwch y manylion atom ni ac fe wnawn ni rhoi'r gair ar led. E-bostiwch datganiad@lleol.net