Dros £100,000 o fuddsoddiad i warchod henebion

01/10/2015

Categori: Addysg, Hamdden, Newyddion

Bydd henebion o bob cwr o Gymru sy'n cynnwys caerau Rhufeinig, cestyll, bryngaerau o'r oes haearn a ffynnon sanctaidd yn elwa ar fwy na £121,000 o gyllid gan Lywodraeth Cymru i'w hadfer a'u gwarchod ar gyfer cenedlaethau'r dyfodol.

 

Bydd cyfanswm o £121,404 o gyllid yn cael ei ddefnyddio ar gyfer prosiectau a fydd yn gwarchod yr henebion - a fydd yn cynnwys gwaith trwsio brys a newidiadau a fydd yn gwella mynediad i'r cyhoedd i'r safleoedd hyn, gan gynnwys byrddau dehongli i helpu ymwelwyr i ddeall eu harwyddocâd hanesyddol.

 

Ymhlith y prosiectau, fe fydd £7,683 yn mynd at gynnal ymchwiliad i benderfynu a ddylid gwarchod safle awyren ymladd Americanaidd o'r Ail Ryfel Byd a oedd wedi syrthio o’r awyr ger Traeth Harlech, sef yr unig awyren Lockheed P-38F Lightning y gwyddys amdani sy'n goroesi o hyd yn ei chyflwr gwreiddiol heb ormod o ddifrod.

 

Mae’r awyren yn gorwedd dan dywod ac o bryd i'w gilydd, mae'r gweddillion yn dod i’r golwg sy'n eu gwneud yn agored i ddifrod, ac yn eu rhoi ar drugaredd y tywydd.  

 

Bydd y cyllid hwn yn cefnogi arolwg geoffisegol ac archaeolegol o'r safle, gan ddefnyddio magnetometreg a radar sy'n treiddio i'r ddaear. Bydd y canfyddiadau nid yn unig yn rhoi mwy o wybodaeth am yr awyren, ond bydd hefyd yn sail inni wybod a allwn ei dynodi'n heneb gofestredig, a fydd yn sicrhau ei bod yn cael ei gwarchod yn y dyfodol.

 

Ffynnon ac odyn

 

Ymhlith mentrau'r prosiectau eraill sydd wedi derbyn grantiau y mae byrddau dehongli'n cael eu gosod wrth Ffynnon Beuno, sef Ffynnon Sanctaidd yng Ngwynedd sy'n gysylltiedig â Beuno, ac a honnir ei bod yn gallu gwella'r rhai hynny sy'n dioddef o epilepsi; a gwaith cadwraeth i'r odyn grochenwaith Ganoloesol yn Neuadd Goffa Trefdraeth, Sir Benfro. Fe'i disgrifiwyd fel yr odyn orau o'i bath sydd wedi goroesi yng ngwledydd Prydain, sy'n golygu ei bod o bwys cenedlaethol.

 

Wrth gyhoeddi'r cylch diweddaraf o gyllid, dywedodd Ken Skates, y Dirprwy Weinidog Diwylliant, Chwaraeon a Thwristiaeth, “Mae henebion i'w gweld ar hyd ein tirlun ar draws Cymru, sy'n llywio ein cymunedau, yn adrodd hanes ein gorffennol, ac yn dod â buddiannau economaidd yn eu sgil drwy dwristiaeth."

 

“Mae yna fuddiannau cymdeithasol ac addysgol sylweddol hefyd sy'n gysylltiedig â'r safleoedd hyn" meddai Ken Skates, "rwy'n falch ein bod ni'n parhau i gefnogi amrywiaeth o brosiectau yn ardaloedd Cymunedau yn Gyntaf ac yng nghyffiniau'r ardaloedd hynny"

 

Ychwaengodd, “Yn gynharach eleni, fe gyflwynais Fil yr Amgylchedd Hanesyddol (Cymru), a fydd yn deddfu i ofalu'n well am ein hadeiladau a henebion hanesyddol pwysig. Rwy'n falch ein bod eisoes yn cefnogi prosiectau cyffrous er lles cadwraeth ar hyd a lled Cymru, a fydd yn arwain y ffordd wrth warchod ein gorffennol er mwyn Cymru'r dyfodol.”

 

Os oes gennych chi ddatganiad neu newyddion am eich sefydliad neu fusnes yna danfonwch y manylion atom ni ac fe wnawn ni rhoi'r gair ar led. E-bostiwch datganiad@lleol.cymru