Diwrnod dadorchuddio cofeb Gwen John

23/06/2015

Categori: Addysg, Celfyddydau, Newyddion

Mewn rhaglen ddogfen newydd ar S4C ar nos Fercher yma fe fydd Ffion Hague yn mynd â ni ar daith i Dieppe yn Ffrainc i ddilyn y paratoadau ar gyfer diwrnod dadorchuddio cofeb i Gwen John, yr artist adnabyddus o Sir Benfro.

 

Cafodd bedd yr artist ei ail-ddarganfod fel rhan o waith ymchwil i'r gyfres Mamwlad gyda Ffion Hague a ddarlledwyd ar S4C y llynedd. Roedd dadorchuddio cofeb Gwen John yn gydnabyddiaeth o gyfraniad y Gymraes i'r byd celf rhyngwladol ac yn garreg filltir yn hanes diwylliant Cymru.

 

Yn y rhaglen ddogfen, cawn glywed gan rai aelodau o deulu Gwen John am arwyddocâd y digwyddiad hanesyddol hwn.

 

Meddai Ffion Hague, cyflwynydd ac uwch gynhyrchydd Mamwlad, "Bu'n ymdrech galed i sicrhau teyrnged deilwng i arlunydd o statws rhyngwladol Gwen yn y wlad y bu hi'n ei galw'n gartref am gyhyd. O'r funud llwyddodd tîm Mamwlad i brofi lle y cafodd hi ei chladdu yn Dieppe, roedden ni i gyd yn benderfynol y byddai'r llecyn yn cael ei nodi yn swyddogol. Roedd yn anrhydedd i mi gael bod yno yn ffilmio ar gyfer S4C ac roedd hi'n achlysur bythgofiadwy."

 

Ganed Gwen yn Hwlffordd, Sir Benfro ym 1876 cyn i'w theulu symud i Ddinbych-y-Pysgod wedi marwolaeth ei mam. Dilynodd Gwen ei brawd Augustus i Lundain i astudio yng Ngholeg Celf y Slade cyn symud i Baris, lle y bu mewn carwriaeth danbaid gyda'r cerflunydd byd-enwog, Rodin.

 

Bu farw Gwen John ym mis Medi 1939 yn 63 oed ac am flynyddoedd doedd neb yn gwybod lle yn union roedd yr artist wedi ei chladdu.

 

Yn y rhaglen, sydd yn gyfle i ddathlu dawn unigryw Gwen, mae Ffion Hague yn dod o hyd i dystysgrif farwolaeth Gwen John ac yn ymweld â'r ysbyty lle bu farw.

 

Cawn glywed sut le oedd Dieppe ym 1939 a gweld y foment emosiynol pan gafodd y gofeb ei dadorchuddio, gyda nithoedd yr artist yn bresennol.

 

Mae'r llechen, sydd wedi ei chomisiynu gan Tinopolis ac S4C, yn dynodi man geni a marw Gwen yn Ffrangeg. Yn Gymraeg, gwelir y geiriau 'Mae pobol fel cysgodion i fi ac fel cysgod ydwyf innau' sy'n gyfieithiad o frawddeg yn un o lythyron Gwen at aelod o'i theulu.

 

Os oes gennych chi ddatganiad neu newyddion am eich sefydliad neu fusnes yna danfonwch y manylion atom ni ac fe wnawn ni rhoi'r gair ar led. E-bostiwch datganiad@lleol.net