Disgyblion Ysgol Ffridd y Llyn yn cael cyfle i weld Cofeb Tryweryn

13/09/2019

Categori: Addysg, Celfyddydau, Gwleidyddiaeth, Newyddion

Cafodd disgyblion Ysgolion Ffederasiwn Cysgod y Foel, Gwynedd gyfle ddoe i fod yn rhan o ddigwyddiad Campweithiau Mewn Ysgolion - un o brosiectau estyn allan Llyfrgell Genedlaethol Cymru.

Fel rhan o’r prosiect, sy’n bartneriaeth rhwng y Llyfrgell ac Art UK, cludwyd cerflun bychan (maquette) Cofeb Tryweryn gan John Meirion Morris i Ysgol Bro Tryweryn ac Ysgol Ffridd y Llyn er mwyn ei arddangos i’r holl ddisgyblion. Crëwyd y cerflun yn wreiddiol fel ‘braslun’ ar gyfer cofeb barhaol sylweddol i’w chodi ar lan Llyn Celyn i goffau boddi pentref Capel Celyn yn ystod y 1960au. 

 

Er nad oes cerflun wedi’i godi ar y safle, mae’n parhau i ysgogi trafodaethau lleol a chenedlaethol. Yn ystod y bore, daeth disgyblion hŷn y ddwy ysgol ynghyd ar gyfer gweithdy celf arbennig, o dan ofal yr artist profiadol Iola Edwards, sef merch John Meirion Morris. I ddilyn yn y prynhawn, cludwyd y cerflun a’r disgyblion i Lyn Celyn. Er mwyn gosod y campwaith o fewn ei gyd-destun hanesyddol, fe wnaeth staff Adran Addysg y Llyfrgell Genedlaethol arddangos delweddau o Gwm Tryweryn cyn ei foddi i’r disgyblion. 

 

Mae’r gweithgaredd hon yn rhan o strategaeth y Llyfrgell i estyn allan i gymunedau ar draws Cymru, a chefnogi cyfranogiad mewn gweithgareddau diwylliannol, addysgol a chelfyddydol ar gyfer plant a phobl ifanc. Mae’n gyfraniad creiddiol tuag at ymrwymiad y Llyfrgell i gefnogi rhaglen Llywodraeth Cymru Cyfuno: Creu Cyfleoedd trwy Ddiwylliant: 2017-2019, a chafwyd cefnogaeth Rhwydwaith Cyfuno Gwynedd i ddewis ysgolion ar gyfer y prosiect eleni. 

 

Meddai Pedr ap Llwyd, Prif Weithredwr a Llyfrgellydd Llyfrgell Genedlaethol Cymru: “Mae'r cerflun bychan hwn gan John Meirion Morris, cerflun Cofeb Tryweryn, yn un o'r miloedd o drysorau yn Llyfrgell Genedlaethol Cymru sy'n medru cynnig mynediad i blant a phobl ifanc at hanes, diwylliant a threftadaeth Cymru. Dyma ddarn sydd ag iddo arwyddocâd wirioneddol bwysig yn sgil boddi pentref Capel Celyn ac effaith hynny ar ein hanes ni a'n datblygiad fel Cymry. Mae'r gweithdy yn Ysgol Bro Tryweryn yn enghraifft o sut y gellir defnyddio casgliadau Llyfrgell Genedlaethol Cymru i symbylu gwaith creadigol, ac ysbrydoli pobl ifanc i ddysgu a meithrin sgiliau newydd.” 

 

Campwaith

 

Dywedodd Rhian Llwyd Dafydd, Pennaeth Ysgolion Ffederasiwn Cysgod y Foel: “Rydan ni'n hynod o ddiolchgar i gael y cyfle arbennig hwn i weld campwaith John Meirion Morris yn yr ysgol. Mae'n gofnod o hanes sydd yn agos iawn at ein calonnau i gyd. Yn ychwanegol at hyn, bydd yn fraint cael gweithio gydag Iola Edwards, merch John Meirion Morris sydd yn gwneud y digwyddid yn fwy arbennig. Diolch i Lyfrgell Genedlaethol Cymru am drefnu'r digwyddiad ac am nawdd a chefnogaeth Art UK. Mae'n fraint o'r mwyaf i ddisgyblion hynaf Cysgod y Foel gael bod yn rhan o'r gweithgaredd arbennig hwn.”

 

Dywedodd Iola Edwards, Artist ac Arweinydd Gweithdy Campwaith Mewn Ysgolion 2019: “Fel teulu, rydym yn teimlo anrhydedd mawr fod gwaith fy nhad wedi ei ddewis i fod yn rhan o`r prosiect cynhyrfus yma. “Rwyf innau yn edrych ymlaen at weld ac ennyn ymateb y plant i Gofeb Tryweryn, mewn gweithdy celf, o fewn ysgol sydd mor agos i hanes boddi Capel Celyn.” Cafodd y gymuned leol gyfle hefyd i weld y campwaith a arddangoswyd yn Ysgol Bro Tryweryn ar ôl oriau dysgu tan ddiwedd y prynhawn. Yn dilyn diwrnod Campwaith Mewn Ysgolion, bydd disgyblion Ysgolion Ffederasiwn Cysgod y Foel yn ymweld â’r Llyfrgell Genedlaethol yn Aberystwyth er mwyn mynychu gweithdai pellach am foddi Capel Celyn, wedi eu trefnu gan Adran Addysg LlGC.