Lansio canllaw amgylcheddol i ffermwyr da byw

26/10/2021

Categori: Addysg, Amaethyddiaeth, Amgylchedd

Heddiw mae Hybu Cig Cymru wedi lansio canllaw ymarferol i ffermwyr, i helpu'r sectorau defaid ac eidion i wneud y gorau o botensial Cymru i arwain y byd mewn ffermio cynaliadwy.

Yn dwyn y teitl Perffeithio’r Ffordd Gymreig, mae'r ddogfen yn amlinellu ystod o gamau - o fridio anifeiliaid a ffrwythlondeb i reoli maeth a glaswelltir – a allai helpu i sicrhau gostyngiadau mawr yn ôl troed carbon ffermio defaid ac eidion.

 

Gallai'r mesurau ar y fferm dorri allyriadau uniongyrchol o'r sector ddefaid o 20%, a gallai amaethyddiaeth yng Nghymru gael effaith hyd yn oed yn fwy trwy fesurau ychwanegol fel cynyddu atafaelu carbon mewn priddoedd a chynhyrchu ynni adnewyddadwy.

 

Yn ôl ymchwil academaidd annibynnol a ddatgelwyd gyntaf yng ngweledigaeth ‘Y Ffordd Gymreig’ a ryddhawyd gan HCC ddiwedd 2020, mae Cymru eisoes yn un o'r lleoedd mwyaf cynaliadwy yn y byd i gynhyrchu cig coch, gyda'i ffermio nad yw'n ddwys yn seiliedig ar lawiad toreithiog a thwf glaswellt, ac o ganlyniad ddim yn ddibynnol ar borthiant wedi'i fewnforio.

 

Nod y ddogfen newydd yw helpu'r diwydiant i wella ymhellach, cyfrannu at gyflawni targed Llywodraeth Cymru o sero net erbyn 2050, a sicrhau bod y cwsmer yn cael y dewis i brynu'r cig oen ac eidion mwyaf cynaliadwy posibl.

Un ffocws pwysig yw rheoli glaswelltir. Gall tir pori, sef mwyafrif helaeth y tir amaethyddol yng Nghymru, weithredu fel sinc carbon. Bydd rheoli glaswelltir yn effeithiol yn sicrhau maethiad cywir i wartheg a defaid, tra hefyd yn helpu i atafaelu carbon o'r atmosffer.

 

Fel yr esboniodd John Richards, Rheolwr Datblygu’r Diwydiant a Chydberthynas HCC, casgliad allweddol o'r gwaith yw nad oes un mesur unigol fydd yn gwneud y gorau o botensial amaethyddiaeth Cymru i gyfrannu at liniaru newid yn yr hinsawdd, ond y gall ystod o fesurau a gymerir gyda'i gilydd arwain at enillion sylweddol o ran cynaliadwyedd.
“Pan wnaethom gomisiynu ymchwil annibynnol y llynedd i asesu lle roeddem yn sefyll o ran ffermio gynaliadwy, ein bwriad o’r cychwyn oedd cymryd hynny gam ymhellach a rhoi arweiniad i’r sectorau defaid ac eidion ar sut i wella hyd yn oed ymhellach,” meddai John.
“Trwy'r canllaw ymarferol hwn, gallwn weld bod yna ystod eang o welliannau y gall busnesau fferm eu gwneud, gyda llawer ohonyn nhw'n fentrau sy’n golygu ennill dwy ffordd - yn helpu'r amgylchedd ac yn gwneud ffermydd yn fwy effeithlon a phroffidiol,” ychwanegodd.a“Mae yna eisoes rai mesurau cynaliadwyedd arloesol sy’n arwain y byd yn digwydd ar ffermydd teuluol Cymru,” esboniodd John. “Trwy ymestyn yr arfer gorau hwn i’r sector cyfan, gallwn wneud gwahaniaeth go iawn a helpu’r sector i wneud ei rhan i liniaru newid yn yr hinsawdd.”

 

Prosiectau ymchwil

 

Mae llawer o'r mesurau sydd wedi'u cynnwys yn Perffeithio'r Ffordd Gymreig yn seiliedig ar nifer o brosiectau ymchwil sy'n cael eu cynnal gan HCC ar y cyd â phrifysgolion, milfeddygon, partneriaid prosiect a ffermwyr.
Mae'r ffermwr cig eidion a defaid Aled Picton Evans yn cymryd rhan yn Rhaglen Datblygu Cig Coch HCC a'r prosiect ymchwil GrasscheckGB. Yn ei fferm ger Hendy-Gwyn yn Sir Gaerfyrddin, gwnaed gwelliannau a oedd o fudd i'r busnes ac a ostyngodd ôl troed carbon y fferm.
Mae rheoli pridd a glaswelltir yn effeithiol, gan wneud y mwyaf o iechyd ac effeithlonrwydd anifeiliaid, yn allweddol i'r system, yn ôl Aled.
“Ein nod yn y pen draw yw cael cymaint o allbwn o laswellt pori ag y gallwn, er mwyn sicrhau ansawdd y cynhyrchiad wrth leihau costau a lleihau allyriadau,” meddai. “Mae iechyd pridd yn helpu atafaelu carbon, a phan ystyrir hyn gall allyriadau net fod hanner y cyfartaledd ar gyfer menter cig eidion.”