Cadwriaethu yn Sgomer yn dathlu'r 30 oed

Mae parth cadwraeth morol eiconig Sgomer Cymru yn dathlu ei ben-blwydd yn 30 oed eleni.

Parth cadwraeth morol Sgomer yw'r unig un o'i fath yng Nghymru. Fe’i dynodwyd yn Warchodfa Natur Forol yn 1990, ac mae'n parhau i fod yn gyfle euraidd i astudio a diogelu'r amgylchedd morol.

 

Mae ei ddyfroedd yn ymestyn o amgylch ynys Sgomer i Benrhyn Marloes gerllaw ac mae’n enwog am ei olygfeydd tanddwr a'i ystod anhygoel o fywyd morol.

 

Caiff parth cadwraeth morol Sgomer ei reoli gan Cyfoeth Naturiol Cymru, a diolch i’w leoliad, mae dyfroedd y parth yn 13.2 cilomedr sgwâr o gynefinoedd unigryw ac amrywiol.  Mae wedi'i leoli lle mae rhywogaethau Gogleddol a Deheuol yn gorgyffwrdd. Mae yma amrywiaeth enfawr o fywyd gwyllt o bob lliw a llun, yn wahanol i unrhyw le arall ym Mhrydain - gan ei wneud yn lle gwych i astudio a monitro newidiadau yn yr amgylchedd morol.

 

Meddai Phil Newman, Uwch Swyddog Asesu Amgylcheddol Morol CNC: “Yn y 30 mlynedd ers iddo gael ei ddynodi yn y lle cyntaf, mae’r safle cadwraeth morol hwn wedi gweithio gydag ystod eang o randdeiliaid o’r sectorau academaidd, masnachol a hamdden i gyflawni'r canlyniad gorau i fywyd gwyllt y môr. I lawer ohonynt, mae’n fater o barhau â’r gwaith a ddechreuwyd ganddynt ddegawdau ynghynt i ennill cydnabyddiaeth i'r ardal.  Mae eraill wedi ymuno yn fwy diweddar ac, yn achos ein gwirfoddolwyr niferus, mae eu cyfraniad hyd yn oed yn fwy personol gan eu bod wedi ein helpu i gyflawni rhaglen fonitro a rheoli uchelgeisiol. 

 

“Mae arnom ddyled fawr i bob un ohonynt a gobeithiwn allu anrhydeddu eu buddsoddiad yn y safle trwy barhau â'r gwaith am flynyddoedd lawer i ddod.  Gyda newid yn yr hinsawdd a heriau eraill yn wynebu'r amgylchedd morol, mae'n bwysicach nag erioed bod Sgomer yn parhau i ffynnu fel man dysgu a chadwraeth.”

 

Adroddiadau tystiolaeth

 

Mae tîm PCM Sgomer yn cynhyrchu adroddiadau tystiolaeth monitro morol CNC ar ei holl brosiectau. Mae'r rhain yn darparu tystiolaeth i gefnogi nid yn unig gwaith rheoli PCM Sgomer ond hefyd i reoli Ardal Cadwraeth Arbennig Sir Benfro Forol a'r amgylchedd morol yn adroddiadau ‘Cyflwr yr Amgylchedd’ Cymru.