Darganfod teyrnwialen aur ar Yr Wyddfa

01/04/2016

Categori: Hamdden, Llenyddiaeth, Newyddion

Wrth hel ei ddefaid ar lethrau’r Wyddfa yr wythnos hon, fe wnaeth ffermwr sydd a thir ar fynydd uchaf Cymru ddarganfod teyrnwialen aur mewn cwm gerllaw.

Yn ol arbenigwyr, mae’n debyg mai dyma deyrnwialen Cunedda Wledig o’r bumed ganrif, a fu’n rhan o berlau brenhinol Tywysogion Gwynedd yn cynnwys Llywelyn ap Gruffudd. 

 

Dywedodd Huw Hughes sy’n ffermio 300 acer o dir ar ochr Llanberis ei fod wedi syfrdanu gan y darganfyddiad, fel yr eglurodd, ‘Mi oeddwn i’n hel defaid ar y beic modur ar ochr Cwm Glas ar odre Crib y Ddysgl gyda fy nghi Mot ac fe welais fforch felen yr olwg yn y pridd.  ‘Doeddwn i ddim yn siwr i ddechrau beth oedd tan imi fynd yn nes. Ac ar fy ngwir ar ol crafu’r pridd i ffwrdd, roedd y fforch yn aur pur.’

 

Fe wnaeth Huw Hughes alw’r heddlu yn dilyn y darganfyddiad. Meddai’r ffermwr, "Mi oeddwn i’n gwybod mai fforch hynafol oedd hon a’r unig ddewis oedd ffonio’r heddlu. Mae’n rhaid ei fod wedi dod i’r wyneb ar ol y llifogydd diweddar"

 

Profion

 

Fe gludwyd y deyrnwialen gan yr Heddlu at awdurdodau henebion i’w archwilio. 

 

Dywedodd llefarydd ar ran Awdurdod Henebion Cadw fod profion gan wyddonwyr yn awgrymu fod y deyrnwialen yn deillio o’r bumed ganrif, "Mae’r profion yn dangos fod y deyrnwialen yn deillio o’r bumed ganrif. Yr ydym hefyd yn amau mai teyrnwialen i Dywysog Cymru Llywelyn ein Llyw Olaf ac o bosib yn ddiweddarach i Owain Glyn Dwr oedd hon"

 

Bydd y deyrnwialen yn cael ei harddangos yn yr Amgueddfa Genedlaethol ar ol i'r profion gael eu cwblhau.