Dathlu Dwynwen

25/01/2016

Categori: Celfyddydau, Iaith, Llenyddiaeth, Newyddion

Mae heddiw yn ddathliad nawddsant y cariadon, Santes Dwynwen inni’r Cymry a gadewch inni atgoffa’n hunain o bwy oedd Dwynwen. 

 

Y gred yw mai Dwynwen oedd merch ieuengaf y brenin Brychan Brycheiniog o’r bumed ganrif. Merch brydferth iawn yn ôl y son ac mae llawer barddoni amdani dros y canrifoedd, yn cynnwys y bardd Dafydd ap Gwilym.

 

Yn ôl yr stori, roedd Maelon Dafodrill eisiau priodi Dwynwen ond roedd ei thad eisoes wedi trefnu iddi briodi rhywun arall. Gan glywed hyn, mae Maelon yn gwylltio ac mae'n treisio Dwynwen.

 

Dihangogdd Dwynwen i'r goedwig i alaru. Yno,  mae'n gweddïo ar Dduw i'w helpu i anghofio Maelon. Pan mae'n syrthio i gysgu, mae angel yn ymweld â Dwynwen ac yn rhoi diod arbennig iddi sy'n gwneud iddi anghofio am Maelon a'i droi i fewn i dalp o rew.

 

Mae Dwynwen yn cael tri dymuniad. Yn gyntaf, mae'n dymuno i Dduw ddadmer Maelon, ac yn ail, bod Duw yn gwireddu holl freuddwydion a gobeithion unrhyw un sy'n glaf o gariad ac yn olaf na fyddai hi fyth yn priodi.

 

Cafodd y tri dymuniad ei wireddu a chysegrodd Dwynwen ei bywyd i Dduw gan fyw yn feudwy fel lleian ar Ynys Llanddwyn gan sefydlu eglwys yno. Roedd yr eglwys a’r ffynnon gerllaw yn fan o bererindod i bobl yn yr oesoedd canol, gyda’r ffynnon cael ei hystyried yn sanctaidd. 

 

Mae Ynys Llanddwyn heddiw ar arfordir gorllewinol Ynys Môn yn parhau yn bererindod boblogaidd i gariadon, gyda’r diwrnod wedi ennill ei blwyf erbyn hyn ymhlith y Cymry. 

 

Mae Lleol.cymru wedi dethol rhai o negeseuon rhamantus heddiw: