Cyhoeddi nofel am hanes Margaret Wynne o Wydir

19/04/2016

Categori: Addysg, Hamdden, Llenyddiaeth, Newyddion

Mae hanes Margaret Wynne o Wydir yn cael ei hail-ddychmygu a’i ysgrifennu o’r newydd mewn nofel newydd sydd yn cael ei chyhoeddi yr wythnos hon gan Wasg Y Lolfa.

Caiff Margaret Wynne o Wydir ei chofio fel ‘dynes flin’, ond yn ôl darllen ac ymchwil yr awdures Haf Llewelyn fe gafodd Margaret ei chamddeall yn llwyr.  

 

Lleolir Y Traeth gan Haf Llewelyn ym Meirionnydd yn ystod yr 17eg ganrif, gan olrhain bywydau rhai o deuluoedd bonedd y cyfnod. Dilyna hanes Margaret Cave wedi iddi briodi’r uchelwr Sion Wynne o Wydir, pan nad oedd fawr hŷn na phlentyn. Er i Margaret geisio’i pherswadio ei hun ei bod hi’n perthyn, mae’n dioddef dirmyg ei theulu yng nghyfraith, yn cael pyliau dwys o iselder ac yn hiraethu am ei merch fach, ac am ei gŵr sy’n treulio’i amser yn Llundain bell.

 

Pan ddaw Begw i weithio fel morwyn ati, mae perthynas agos yn tyfu rhyngddi a Margaret, a daw Begw i deimlo nad oes ganddi ddewis ond aros gyda’i meistres drwy’r cyfan.

 

Dywedodd Haf Llewelyn, "Hanes teyrngarwch a cyfeillgarwch at bobl sydd yma yn bennaf – yn enwedig teyrngarwch y forwyn, Begw tuag at ei meistres, Margaret. Ddewisodd Begw ddim i fod yn dlawd ac yn yr un modd chafodd Margaret ddim y dewis i fod yn gyfoethog. Ond be sy’n bwysicach ydy’r dewisiadau mae’r ddwy yn eu gwneud yn ystod y nofel."

 

Gwneud yn iawn am y sarhad

 

Roedd ailysgrifennu stori Margaret, fel gwneud yn iawn am y sarhad gafodd hi yn ystod ei bywyd, fel yr eglurodd Haf, "Roedd hi’n amlwg yn ddynes unig iawn ac wedi gorfod plygu i drefn yr oes. Am iddi fethu rhoi etifedd, fe gafodd ei difrïo a’i sarhau gan y teulu pwerus hyn" medd Haf. "Mi wnes i gymryd ati yn syth. Wrth ddarllen mwy amdani mi ddes i deimlo yn agos ati. Roeddwn i eisiau’r gorau iddi. Felly dyma benderfynu ysgrifennu stori arall o’i chwmpas."

 

Mae’r traeth hefyd yn chwarae rhan ganolog yn y nofel. ‘Mae nifer o gymeriadau’r nofel yn teimlo rhyw dynfa at y traeth. Mae’n ymgorfforiad ehangach o ymlyniad at rywle. Fel mae cymeriadau’r nofel yn adnabod y môr a’r traeth, dwi’n siŵr fod pob un ohonom yn teimlo rhyw dynfa at leoliadau cyfarwydd, a rhyw deimlad o berthyn.’

 

Mae digwyddiadau Y Traeth yn digwydd yn yr un ardal â nofel flaenorol Haf, Mab y Cychwr, ac fe welir rhai o gymeriadau’r nofel honno yn ymddangos. Ond mae Haf am bwysleisio nad yw Y Traeth yn ddilyniant.

 

"Does dim angen darllen Mab y Cychwr er mwyn darllen hon," meddai hi. "Efallai fod ailgyflwyno hen gymeriadau yn arwydd o fy ymlyniad innau tuag at y byd rwyf wedi ei greu!"

 

Trydedd nofel i oedolion

 

Magwyd Haf Llewelyn ar fferm fynyddig yn Ardudwy ond mae’n byw yn Llanuwchllyn ers bron i ddeng mlynedd ar hugain bellach. Dyma ei thrydedd nofel i oedolion, yn dilyn Y Graig a Mab y Cychwr, ac mae wedi cyhoeddi nifer o nofelau a llyfrau i blant, gan gynnwys Diffodd y Sêr, nofel wedi ei hadrodd o safbwynt chwaer fach Hedd Wyn, y bardd, a enillodd iddi wobr Tir na n-Og yn 2014. Mae hefyd yn barddoni ac yn aelod o dîm Talwrn Penllyn.

 

"Does dim angen gwybod hanes y cyfnod na hanes teulu Wynne o Wydir i ddarllen y nofel,’ ychwanegodd Haf. ‘Llen ydy’r cyfnod. Does fawr yn gwahaniaethu ddoe a heddiw yn yr ystyr y byddai’r cymeriadau yn gwneud yr un dewisiadau yn 1612 ag a fydden nhw heddiw."

 

"Stori sydd yma am gyfeillgarwch a natur ddynol. Ac mae’r themâu hynny yn rhai oesol."

 

Os oes gennych chi ddatganiad neu newyddion am eich sefydliad neu fusnes yna danfonwch y manylion atom ni ac fe wnawn ni rhoi'r gair ar led. E-bostiwch datganiad@lleol.cymru