Cyhoeddi cyfrol yn astudio llenyddiaeth plant yn y bedwaredd ganrif ar bymtheg

03/12/2020

Categori: Addysg, Hamdden, Llenyddiaeth, Newyddion

Mae cyfrol newydd yn cael ei chyhoeddi yr wythnos hon gan Wasg Prifysgol Cymru sy'n mynd ati i edrych ar lenyddiaeth plant y bedwaredd ganrif ar bymtheg.

Mae’r gyfrol Darllen y Dychymyg gan Siwan Rosser yn mynd i’r afael â’r tawelwch hwnnw ynghylch llenyddiaeth plant yn ein hanes cenedlaethol, gan ddadlau dros ei harwyddocâd cymdeithasol a diwylliannol. Drwy fanylu ar ddechreuadau llyfrau a chylchgronau i blant yn y bedwaredd ganrif ar bymtheg, dengys y gyfrol hon fod llenyddiaeth plantyn hanfodol bwysig er mwyn deall sut mae syniadau ac agweddau’n cael eu trosglwyddo a’u trawsffurfio.Ymdrinnir yn bennaf ag agweddau tuag at blant a phlentyndod, gan olrhain y modd yr esblygodd y cysyniadau hynny o dan bwysau trawsnewidiadau economaidd a diwyllianol yr oes. Yng ngoleuni cysyniadau beirniadol Pierre Bourdieu a Michel de Certeau, archwilir y ffactorau oedd cyflyru awduron i ysgrifennu ar gyfer plantyn yn y lle cyntaf, a’r hyn oedd yn siapio eu hagweddau tuag at eu darllenwyr ifainc.

 

Drwy wneud hynny, mae’r astudiaeth hon yn gosod carreg sylfaen ar gyfer astudio llenyddiaeth plant yn y Gymraeg a’i pherthynas â’ihamgylchfyd hanesyddol a diwylliannol. Mae Siwan M. Rosser yn Uwch-ddarlithydd yn Ysgol y Gymraeg, Prifysgol Caerdydd.

 

Arbenigwraig yn y maes

 

"Cyfrol wefreiddiol o arloesol yw hon am lên plant Cymraeg gan y brif arbenigwraig yn y maes", fel yr eglurodd yr Athro M Wynn Thomas, "Mae’n olrhain y cychwyn yn ôl i’r llyfrau a’r cylchgronau crefyddol, addysgol a bucheddol ar gyfer yr ieuainc a gyhoeddwydgan yr enwadau yn ystod y bedwaredd ganrif ar bymtheg. A dengys inni sut i werthfawrogi’r cynnyrch hwn o’r newydd trwy ddeall bydolwg “estron” y cyfnod. Dyma astudiaeth sy’n cyfoethogi ein hadnabyddiaeth o’n gorffennol."

 

Wrth ymateb i'r gyfrol, dywedodd yr Athro Jane Aaron, "Cyfrol anhepgor yw hon ar gyfer deall Cymry’r bedwaredd ganrif ar bymtheg. Gan gydblethu ymchwiliadau hanesyddol, cymdeithasegol a llenyddol, datgelir natur y gymdeithas honno trwy ddadansoddi ei llên ar gyferplant. Mae gwers i’r Gymru gyfoes yma hefyd, yn y pwyslais ar effeithiau niweidiol glynu at gysyniad rhygul o blentyndod."