Cyhoeddi cyfrol am rai o fawrion llenyddol Cymru

22/07/2019

Categori: Llenyddiaeth, Newyddion

Mae casgliad o ysgrifau gan yr awdur Gwynn Matthews yn bwrw golwg ar bum canrif o gyfraniad i ddiwylliant Cymru gan rai o enwogion yr hen Sir Ddinbych wedi’i chyhoeddi gan Wasg y Lolfa.

Humphrey Llyud, William Salesbury, Henry Salesbury, Morgan Llwyd, Jac Glan-y-Gors, Thomas Jones o Ddinbych, Twm o’r Nant, Thomas Gee, Syr Henry James – dyna enwau rai o fawrion llenyddol Sir Ddinbych ac enwau sy’n ymddangos mewn cyfrol newydd sbon gan wasg y Lolfa – Genefa, Paris a Dinbych ac Ysgrifau Eraill.

 

Ond er mai Sir Ddinbych oedd cynefin daearyddol y gwŷr llên a drafodir yn y gyfrol hon, roedd eu cynefin syniadol yn eang iawn ac o bwys mawr i Gymru gyfan. Daethant dan ddylanwad meddylwyr o’r Eidal, yr Almaen, y Swistir, Ffrainc, Lloegr ac America.

 

Dywedodd Gwynn Matthews: “Mae dwy wedd i’r casgliad hwn o ysgrifau. Gellid eu hystyried ar rai o wŷr llên yr hen Sir Ddinbych a’u cyfraniad i hanes lleol, neu gellid eu hystyried fel ysgrifau ar hanes syniadau a’u cyfraniad i hanes deallusol Cymru.”

 

Traddodwyd rhai o’r ysgrifau fel darlithoedd cyhoeddus ar achlysuron arbennig a dyma’r tro cyntaf iddynt ymddangos rhwng dau glawr.

 

Dywedodd yr awdur, “Ni ddylid eu hystyried fel beirniadaeth lenyddol, ac nid ysgrifau yn ystyr lenyddol fanwl y term ‘ysgrif’ ydynt chwaith. Wrth ddethol pa ddarlithoedd i’w cynnwys, ceisiais sicrhau cynrychiolaeth o bob canrif o’r unfed ganrif ar bymtheg hyd at yr ugeinfed. Mae yma ddeunydd o ddiddordeb i bobl drwy Gymru gyfan.”

 

Brodor o Lanrhaeadr yng Nghinmeirch yw Gwynn Matthews, ac yno y mae wedi treulio rhan helaeth ei fywyd. Am dri degawd bu’n cynnal dosbarthiadau oedolion fel tiwtor ar staff y WEA ac yna Adran Efrydiau Allanol Prifysgol Cymru Bangor ym mhob cwr o’r hen Sir Ddinbych. Bu’n llywydd Adran Athronyddol Urdd y Graddedigion, ac ef yw golygydd y gyfres ‘Astudiaethau Athronyddol’ a gyhoeddir gan Y Lolfa.

 

Lansiad

 

Bydd Genefa, Pais a Dinbych ac Ysgrifau Eraill yn cael ei lansio’n swyddogol ar nos Lun 29ain o Orffennaf am 7:30yh yn Llyfrgell Dinbych. Bydd Gwynn Matthews yn sgwrsio am y gyfrol, Bethan Hughes yn llywio’r noson, darlleniadau a lluniaeth ysgafn ar gael. Croeso mawr i bawb!

 

Bydd yna lansiad hefyd yng Nghaerdydd ar nos Fawrth 30ain o Orffennaf am 7:30yh yn Neuadd Eglwys Dewi Sant, St Andrews Crescent, Caerdydd. Bydd Gwynn Matthews yn sgwrsio am y gyfrol, Yr Athro Wyn James yn llywio’r noson, darlleniadau a lluniaeth ysgafn ar gael.