Cyhoeddi cofiant i un o wleidyddion mwyaf Cymru

26/07/2017

Categori: Gwleidyddiaeth, Hamdden, Llenyddiaeth, Newyddion

Fe fydd cofiant i un o wleidyddion mwyaf Cymru yn cael ei gyhoeddi gan Wasg Y Lolfa yn ystod wythnos yr Eisteddfod Genedlaethol ym Môn.

Bu Cledwyn Hughes yn aelod seneddol Môn am wyth mlynedd ar hugain rhwng 1951 a 1979 ac roedd yn ffigwr amlwg yn y Blaid Lafur Brydeinig ar yr adegau pan oedd hi mewn llywodraeth yn Llundain yn 60au a 70au’r ganrif ddiwethaf. 

 

Fel yr Arglwydd Cledwyn o Benrhos wedi hynny cafodd ddaliad llwyddiannus fel Arweinydd yr Wrthblaid yn Nhŷ’r Arglwyddi pan oedd Thatcher yn Brif Weinidog.

 

Cofiant swmpus a chynhwysfawr yw Cofiant Cledwyn Hughes gan D. Ben Rees, sy’n edrych ar hanes Cledwyn, mab y mans o Gaergybi gyda’i gefndir Rhyddfrydol, yn cael ei ddenu’n ŵr ifanc gan Blaid Cymru cyn bwrw’i goelbren gyda’r Blaid Lafur. Croniclir ei gyfraniad fel aelod etholedig dros Ynys Môn a’i gyfnod fel Ysgrifennydd Gwladol Cymru, Gweinidog Amaeth a Chadeirydd y Blaid Lafur Seneddol. 

 

Ceir ymdrinaeth â’i ymwneud â thrychineb Aberfan, Deddf Iaith 1967,  Arwisgo’r Tywysog Charles yn 1969, a’i waith yn taro bargeinion gydag Aelodau Seneddol Plaid Cymru cyn diwedd oes llywodraeth James Callaghan. Adroddir hefyd amdano’n arweinydd y ddirprwyaeth o dri gŵr doeth a aeth i argyhoeddi llywodraeth y Torïaid ar fater sefydlu S4C.

 

Cyhoeddir y gyfrol hefyd ugain mlynedd ers ennill refferendwm 1997 ar sefydlu Cynulliad i Gymru, mae cyfrol newydd yn bwrw golwg yn ôl dros yrfa, ac mae nifer yn ystyried Cledwyn Hughes fel un a fu’n gosod y sylfeini ar gyfer datganoli o’r 1950au ymlaen a fel yr aelod amlycaf oll o adain Gymraeg a Chymreig ei blaid yn ei ddydd.

 

Personoliaeth hoffus

 

Roedd ganddo bersonoliaeth hynod o hoffus fel y dengys ei gofiannydd, Dr D. Ben Rees, ac roedd yn boblogaidd gan aelodau pob plaid yn San Steffan, yng nghylchoedd Prifysgol Cymru ac Eglwys Bresbyteraidd Cymru,  ac ymysg  trigolion Ynys Môn.  Gofalodd gyflwyno hanfodion Anghydffurfiaeth Gymraeg Gristnogol yn ei anerchiadau a’i bregethau ledled yr ynys.

 

"Os oes unrhyw wleidydd yn haeddu cofi ant cyflawn, Cledwyn Hughes yw hwnnw’ meddai awdur y gyfrol, D Ben Rees, ‘Dyma ffigwr hynod o ddylanwadol ym Mhrydain yn ail hanner yr ugeinfed ganrif".

 

"Mae bywgraffiad Ben yn un amserol, trylwyr a hynod ddarllenadwy a fydd yn ychwanegiad pwysig at y corpws o lyfrau sy’n ymdrin â Chymru’r ugeinfed ganrif." ychwanegodd Vaughan Roderick.

 

Os oes gennych chi ddatganiad neu newyddion am eich sefydliad neu fusnes yna danfonwch y manylion atom ni ac fe wnawn ni rhoi'r gair ar led. E-bostiwch datganiad@lleol.cymru