Cyfrol newydd yn archwilio hanes amlethnigrwydd y Cymry

07/05/2021

Categori: Addysg, Gwleidyddiaeth, Llenyddiaeth, Newyddion

Mae Simon Brooks yn cyhoeddi cyfrol newydd gyda Gwasg Prifysgol Cymru yn archwilio i hanes lleiafrifoedd ethnig a'r gwareiddiad Cymraeg.

Mae’r gyfrol yn cynnwys hanes lleiafrifoedd ethnig oddi mewn i’r diwylliant Cymraeg, a hynny o ddyddiau Macsen Wledig hyd heddiw.

 

Mae'r gyfrol yn mynd ati dehongli amlethnigrwydd o safbwynt Cymraeg yn hytrach na Saesneg, sy’n arwain at y cwestiwn,‘Pwy yw’r Cymry? ’Yn ogystal â’r hanes cyffredinol, ceir penodau am Gymry du, y Sipsiwn Cymreig, Gwyddelod ac Iddewon yng Nghymru, amlethnigrwydd cefn gwlad, a’r Cymry fel lleiafrif ethnig yn Lloegr.

 

O ran ei syniadaeth, trafodir pethau mor amrywiol â pherthynas y Cymry â threfedigaethedd a chaethwasiaeth,hybridedd grwpiau lleiafrifol, Saeson Cymraeg, a chenedlaetholdeb a hil. Wrth gloi, gofynnir ai’r Cymry ywpobl frodorol Ynys Prydain. Athro Cyswllt ym Mhrifysgol Abertawe yw Simon Brooks.

 

Hanes y diwylliant Cymraeg yw maes ei  arbenigedd, ac mae ei weithiau blaenorol yn cynnwys O dan lygaid y Gestapo (2004), Yr Hawl i Oroesi (2009),Pa beth yr aethoch allan i’w achub? (2013), Pam na fu Cymru (2015) ac Adra (2018).

 

Wrth ymateb i'r gyfrol, dywedodd y cyn-wleidydd Cynog Dafis,  "Â’i ddeallusrwydd dansherus, ei gyfeiriadaeth wyddoniadurol a’i ddadansoddi miniog, mae Simon Brooks yn torri drwy ystrydebu ffasiynol fel cyllell drwy fenyn. Perwyl y magnum opus arloesol hwn yw arddel acannog y gymuned Gymraeg amlethnig. Amen ac amen i hwnna. Darllener. Ystyrier."

 

Amrywiaeth mewn y Gymru Gymraeg

 

Mae'r Athro Daniel G. Williams o Brifysgol Abertawe yn disgrifio'r gyfrol fel cyfres o ddadansoddiadau llachar, fel yr eglurodd, "Fel yr awgryma Simon Brooks yn y gyfrol allweddol yma, nid yw “amlddiwylliannedd” y Gymraeg yn cyfateb yn union i multiculturalism y Saesneg. Mewn cyfres o ddadansoddiadau llachar, mae Hanes Cymry yn archwilio amrywiaeth mewnol y Gymru Gymraeg ar draws y canrifoedd, tra hefyd yn dadlau dros hawldiwylliannau lleiafrifol i ddatblygu eu ffurfiau eu hunain ar amlddiwylliannedd."