Archwiliwch eich archif yw'r neges

13/11/2015

Categori: Addysg, Iaith, Llenyddiaeth, Newyddion

Bydd tri o fyfyrwyr Prifysgol Bangor yn rhannu ffrwyth eu hymchwil yn archifau'r brifysgol mewn digwyddiad fydd ar agor i’r cyhoedd ddydd Mercher nesaf.

 

Dewiswyd y tri gan staff archifau Prifysgol Bangor fel rhan o'r ymgyrch genedlaethol “Archwiliwch eich Archif / Explore your Archive” a gynhelir ledled Prydain er mwyn codi ymwybyddiaeth o'r casgliadau archifol anhygoel sydd ar gael ar hyd a lled y wlad.

 

Dewiswyd Elen Ifan, Siôn Edward Jones a Meinir Olwen Williams i wneud ymchwil yn yr archifau a chreu cyflwyniadau ar eu canfyddiadau gyda nawdd grant gan Lywodraeth Cymru. 

 

Byddant yn trafod eu canfyddiadau am yr Eisteddfod Genedlaethol a gynhaliwyd ym Mangor ym 1915, am alawon gwerin ac am deithwyr a thwristiaid i Ogledd Cymru yn ystod y bedwaredd ganrif ar bymtheg.

 

Mae Elen Ifan o Rhŵs, Bro Morgannwg yn  ymchwilio’r bardd T Gwynn Jones ar gyfer doethuriaeth yn Ysgol y Gymraeg.

 

Dywedodd Elen, “Mae’r profiad o fod yn rhan o broject ‘Archwilio eich Archif’ wedi bod yn wych. Fel myfyriwr PhD, rydw i wedi gwneud llawer o ymchwilio, ond gan fy mod bellach yn y cyfnod ysgrifennu dydw i ddim yn cael cymaint o gyfle i ymchwilio sef fy mhrif ddiddordeb. Mae’r project felly wedi rhoi esgus i mi ddychwelyd at dwrio drwy lyfrau a phapurau eto - dyna lle’r ydw i fwyaf hapus! Mae’r staff yn yr Archif wedi bod yn wych hefyd ac wedi dangos dogfennau sy’n berthnasol i’r maes ymchwil na fyddwn i efallai wedi dod ar eu traws ar fy mhen fy hun. Rwy’n edrych ymlaen at gael cyflwyno fy narganfyddiadau.”

 

Myfyrwraig israddedig yw Meinir Olwen Williams o Bow Street, ger Aberystwyth, ac mae hi yn ei hail flwyddyn yn astudio'r Gymraeg a Ffrangeg.

 

Profiad newydd

 

Meddai Meinir, “Mae hwn wedi bod yn gyfle gwych ac yn brofiad newydd i mi. Fel myfyriwr ail flwyddyn ym Mangor, roeddwn yn ymwybodol o’r casgliad o lawysgrifau ar alawon gwerin yn yr Archifdy, ond nid oeddwn wedi mentro drwy ddrysau’r adran o’r blaen.  Mae’n braf cael ymchwilio i bwnc sydd o ddiddordeb i mi ond sy’n hollol wahanol i fy astudiaethau academaidd yn y Brifysgol.”

 

Daw Siôn Edward Jones o Dal-y-llyn Meirionnydd ond mae bellach wedi ymgartrefu yn Stâr, Ynys Môn. Mae hefyd yn fyfyriwr ôl-raddedig ac ar fin cwblhau ei drydedd flwyddyn o ymchwil dan oruchwyliaeth Dr Lowri Rees yn Ysgol Hanes, Hanes Cymru ac Archaeoleg. Teitl ei ddoethuriaeth yw “Gwrthglerigaeth a’r Cydwybod Ymneilltuol yng Nghymru c 1789-1985 gyda sylw arbennig i’r Degwm” ond ar gyfer y project bu’n ymchwilio hanes twristiaeth i’r ardal.

 

Meddai Siôn,“Yr oedd y profiad o bori drwy’r llawysgrifau ynghylch teithwyr a thwristiaeth yng ngogledd Cymru yn un gwerth chweil. Pwy a wyddai fod rhai o feibion Brenin Siam wedi cael benthig cwch bach stêm Arglwydd Penrhyn er mwyn myned ar bleserdaith ar hyd yr Afon Fenai ym 1898? Neu hanes ceidwad dadleugar Castell Caernarfon a gollodd ei swydd ym 1851? Dyma rai o’r perlau y gall rhywun eu darganfod yn Archifdy’r Brifysgol.”

 

Os oes gennych chi ddatganiad neu newyddion am eich sefydliad neu fusnes yna danfonwch y manylion atom ni ac fe wnawn ni rhoi'r gair ar led. E-bostiwch datganiad@lleol.cymru