Apêl i gynyddu niferoedd eogiaid a siwin yng Nghymru

16/06/2015

Categori: Addysg, Bwyd, Hamdden, Newyddion

Mae yna apêl i bysgotwyr yng Nghymru i warchod stociau pysgod trwy gytuno i ryddhau’r holl eogiaid a gaiff eu dal ganddynt yn 2015, yn ogystal â mwy o siwin.

 

Gwnaeth Cyfoeth Naturiol Cymru’r cais hwn yn dilyn adroddiadau fod niferoedd eogiaid yn afonydd Cymru wedi dirywio’n sylweddol y llynedd; ac er bod niferoedd siwin yn fwy amrywiol, gyda rhai afonydd yn well na’i gilydd, ymddengys fod eraill yn parhau i ddirywio.

 

Fel ymgais i ymdrin â hyn, mae CNC yn dymuno gweld pysgotwyr yn rhyddhau’r holl eogiaid a gaiff eu dal ganddynt, yn ogystal â mwy o siwin, er mwyn sicrhau y bydd mwy o bysgod yn ymfudo i fyny’r afon i silio a chreu mwy o bysgod ifanc i roi hwb i’w niferoedd.

 

Ar hyn o bryd, caiff 78% o eogiaid a siwin ar gyfartaledd eu rhyddhau ar ôl iddynt gael eu dal.

 

Effaith gadarnhaol

 

Mae’r ffigurau sy’n deillio o Afon Gwy ac Afon Taf, lle mae is-ddeddfau ar waith sy’n gorfodi pysgotwyr i ryddhau’r holl bysgod hyn, yn awgrymu y gall yr arfer o ddal a rhyddhau gael effaith gadarnhaol ar stociau pysgod. Mae niferoedd eogiaid yn 2014 wedi cynyddu yn Afon Gwy ac Afon Taf fel ei gilydd, a rhagwelir na fyddant yn y categori ‘mewn perygl’ erbyn 2019 diolch i gyfuniad o ddal a rhyddhau a gwelliannau yn eu cynefin ac ansawdd y dŵr.

 

Caiff stociau pysgod eu hasesu bob blwyddyn yng Nghymru mewn 23 o afonydd eogiaid a 27 o afonydd siwin, a chânt eu rhoi wedyn mewn categorïau risg. Dengys yr asesiadau sy’n seiliedig ar ffigurau 2014 fod 23 o afonydd eogiaid naill ai ‘mewn perygl neu ‘mewn perygl yn ôl pob tebyg’.

 

Ymhellach, ceir pryder ynghylch stociau siwin mewn ambell le, yn enwedig yn yr afonydd ‘mewn perygl’ a ganlyn: Llwchwr, Tywi, Taf, Ystwyth, Cleddau Dwyreiniol a Chleddau Gorllewinol. Ac mae afonydd Afan, Tawe, Gwendraeth, Aeron a Seiont ‘mewn perygl yn ôl pob tebyg."

 

Dywedodd Rob Evans ar ran Cyfoeth Naturiol Cymru fod cyfradd yr eogiaid yn isel llynedd, “Roedd nifer y pysgod, ac yn enwedig yr eogiaid, a ymfudodd i nifer o afonydd Cymru yn isel iawn y llynedd, felly rydym yn gofyn i bysgotwyr helpu trwy ryddhau mwy o’r pysgod a ddaliant er mwyn rhoi hwb i’r genhedlaeth nesaf."

 

Sefyllfa ddifrifol

 

Yn ol Rob Evans, mae’r sefyllfa erbyn hyn yn ddifrifol, meddai, “Eisoes, mae mwyafrif y pysgotwyr yn dal ac yn rhyddhau’r pysgod yn wirfoddol, ac maen nhw wedi bod yn gwneud hynny ers blynyddoedd lawer; ond rydym o’r farn fod y sefyllfa erbyn hyn mor ddifrifol i eogiaid nes ein gorfodi i ofyn yn daer i bysgotwyr ryddhau’r holl eogiaid a gaiff eu dal ganddyn nhw."

 

Ychwanegodd, “Rydym wrthi’n ystyried dewisiadau’n ymwneud ag is-ddeddfau, a byddwn yn cynnal ymgynghoriadau’n ddiweddarach yn y flwyddyn yn ymwneud â chamau newydd posibl ar gyfer pysgodfeydd rhwydi a gwialen."

 

Yn ystod y 12 mlynedd diwethaf mae Cyfoeth Naturiol Cymru, Llywodraeth Cymru a’r Rhaglen Pysgodfeydd Cynaliadwy wedi buddsoddi miliynau o bunnoedd er mwyn gwella stociau pysgod.