Amaeth yn ganolog i economi Cymru, medd prif weithredwr Hybu Cig Cymru

12/01/2018

Categori: Amaethyddiaeth, Arian a Busnes, Bwyd, Newyddion

Gwyn Howells

Wrth gyflwyno tystiolaeth i Bwyllgor Materion Cymreig San Steffan ar ddyfodol amaeth Cymru ar ôl Brexit yr wythnos hon, pwysleisiodd Prif Weithredwr Hybu Cig Cymru Gwyn Howells fod amaeth yn ymddangos yn rhan fach o’r economi Brydeinig o ran rhai ystadegau, ond mae’n hollbwysig i economi Cymru.

Cynhaliodd y Pwyllgor Dethol ar Faterion Cymreig ei sesiwn ddiweddaraf yn derbyn tystiolaeth i’w ymchwiliad ar Brexit, amaeth, masnach ac adleoli pwerau, gyda Gwyn Howells yn ymddangos fel tyst arbenigol ar y sector cig coch, sy’n ennill mwy na £120m mewn allforion i Gymru bob blwyddyn.

 

Ar hyn o bryd mae traean o gynnyrch sector defaid Cymru yn cael ei allforio i’r Undeb Ewropeaidd ac mae’r brandiau Cig Oen Cymru a Chig Eidion Cymru yn cael eu gwarchod gan statws Ewropeaidd PGI (Dynodiad Daearyddol Gwarchodedig). Yn sgil y ffeithiau hyn, pwysleisiodd Gwyn Howells fod mynediad dirwystr i’r farchnad Ewropeaidd wedi Mawrth 2019 yn hollbwysig. Hefyd nododd bwysigrwydd gwybodaeth glir ar ddyfodol taliadau i ffermwyr, a’r angen am filfeddygon a gweithwyr yn y diwydiant prosesu.

 

“Mae potensial clir i gig coch arwain y twf yn y sector bwyd a diod, sef diwydiant gweithgynhyrchu fwyaf Cymru,” meddai Gwyn Howells. “Cig Oen Cymru PGI a Chig Eidion Cymru PGI yw brandiau mwyaf adnabyddus ein gwlad, yn ein marchnadoedd pwysig yn Lloegr a thramor; cynnyrch byd-enwog sy’n symbol o safon bwyd Cymreig.”

 

Cynnydd mewn allforion cig oen ac eidion

 

Ychwanegodd, “Fe welon ni gynnydd addawol mewn allforion cig oen ac eidion yn 2017 i wledydd pwysig fel yr Almaen a marchnadoedd newydd gan gynnwys Canada. Mae HCC yn cydweithio â Llywodraeth Cymru a phroseswyr i wneud mwy fyth i hybu masnach ryngwladol, a thrwy hynny helpu sicrhau fod ffermwyr yn derbyn pris teg am eu cig premiwm.”

 

“Y cyfan sydd ei angen yw masnach deg,” pwysleisiodd Mr. Howells. “Byddai mynediad dirwystr i Ewrop ar ôl Brexit yn ein galluogi i adeiladu ar y record o lwyddiant, a byddwn hefyd yn gobeithio am gamau ymhellach ymlaen ar agor marchnadoedd lle nad oes gennym fynediad ar hyn o bryd, fel America a Saudi Arabia.”

 

Yn ei dystiolaeth i’r Pwyllgor Dethol, amlinellodd Gwyn Howells hefyd y camau sy’n cael eu cymryd i sicrhau parhad statws gwarchodedig brandiau cig oen ac eidion Cymru, yn ogystal â dros ddwsin o fwydydd Cymreig eraill. “Mae statws PGI yn cael ei gydnabod ar draws y diwydiant bwyd yn fyd-eang fel marc o safon, ac yn ddi-os mae e wedi arwain at fwy o fusnes i Gig Eidion Cymru a Chig Oen Cymru, ym Mhrydain a thramor. Bu’n gonglfaen i’n ymdrechion marchnata ers dros ddegawd. Byddai cyflwyno deddfwriaeth gyfatebol o ran Fesur Gadael yr UE yn fanteisiol o ran sicrhau parhad y brandiau.”