Cyhoeddi Dawn Ymadrodd

26/07/2016

Categori: Iaith, Llenyddiaeth, Newyddion

Mae Dawn Ymadrodd gan Mary Wiliam sy’n cael ei gyhoeddi gan Wasg Gomer yn gasgliad difyr o ymadroddion a diarhebion o Fôn i Fynwy ac o Ben Llŷn i Bont-siân.

Maen nhw’n amrywio o rai doniol, ‘fel piso tarw yn yr eira’, i rai difrïol, ‘i fod yn dlawd, a dishgwl yn dlawd, chi’n dlawd uffernol’, o Fôn, ‘hir garu, mawr guro’, i Forgannwg, ‘Byr i garu, hir i wado.’

 

Mae rhai o’r dywediadau a’r diarhebion wedi goroesi ers cenedlaethau, os nad canrifoedd. Ac mae eraill wedi’u bathu’n ddiweddar er enghraifft, ‘swigen lysh’ sy’n enw yng Nghaernarfon ar fag chwythu’r heddlu sy’n penderfynu a ydych yn ffit i yrru ar ôl mwynhau glasiad o ddiod.

 

Bu Mary’n cofnodi ein hiaith lafar ers dros ddeugain mlynedd, ac mae ei brwdfrydedd yn heintus. Gyda rhagymadrodd manwl, llyfryddiaeth a mynegai i’r ymadroddion mae ôl gwaith ymchwil amlwg ar y llyfr.

 

Daw pynciau mawr bywyd, rhai oesol a rhyngwladol, megis teulu, gwaith, caru, cecru, arian ac angau yn fyw drwy ein gwahanol ffyrdd o’u mynegi.

 

Dwyn dywediadau

 

Yn ôl Mary, ‘y genhedlaeth hŷn sy’n meddu ar y cyfoeth, gan eu bod wedi bod yn eu sŵn erioed,’ ac felly ei gobaith yw bydd y llyfr yn gyfrwng i ddwyn dywediadau, a fu unwaith yn rhan mor hanfodol o’n sgwrs bob dydd, i gof y darllenydd a cheisio agor y meddwl.

 

Os oes gennych chi ddatganiad neu newyddion am eich sefydliad neu fusnes yna danfonwch y manylion atom ni ac fe wnawn ni rhoi'r gair ar led. E-bostiwch datganiad@lleol.cymru